Nowelizacja prawa budowlanego zawiera m.in.zniesienie obowizku uzyskania pozwolenia na budow na niektre budowle. Ale to niejedyne zmiany.
W dniu 12 lutego 2009 roku Sejm uchwali ustaw o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektrych ustaw (dalej Nowelizacja). Zgodnie z uzasadnieniem projektu Nowelizacji, ma ona na celu wprowadzenie uatwie w prowadzeniu procesu inwestycyjnego poprzez znaczne skrcenie czasu niezbdnego do przygotowania inwestycji, co ma mie pozytywny wpyw na rozwj gospodarczy i przyczyni si do wzrostu konkurencyjnoci polskiej gospodarki. Jeeli proponowane rozwizania wejd w ycie, istotnie zmieni si struktura caego procesu budowlanego.
Najwaniejszym rozwizaniem zawartym w nowelizacji jest zniesienie obowizku uzyskiwania pozwolenia na budow. Dotychczas, co do zasady, jakiekolwiek roboty budowlane mona byo prowadzi na podstawie ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budow, przy czym ustawa - prawo budowlane zawieraa zamknity katalog zamierze budowlanych, co do ktrych uzyskiwanie takiej decyzji nie byo konieczne.
Ponadto, niektre roboty budowlane, przede wszystkim te zwolnione z obowizku uzyskania pozwolenia na budow, mona byo prowadzi na podstawie stosownego zgoszenia do waciwego organu. Inwestor by zobowizany do powiadomienia waciwego organu o zamiarze realizacji danego zamierzenia budowlanego oraz do przekazania organowi odpowiedniej dokumentacji, a nastpnie po upywie 30 dni od dnia zoenia dokumentw inwestor mg rozpocz prace budowlane, o ile waciwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie sprzeciwi si temu w formie decyzji administracyjnej w wyej wzmiankowanym terminie 30 dni.
Wedug nowych przepisw, budowa obiektu budowlanego bdzie, co do zasady, wymagaa zgoszenia waciwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, za roboty budowlane bdzie mona rozpocz po upywie 30 dni od dnia zgoszenia tych robt, o ile organ nie wniesie sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej. Nowelizacja wskazuje take rodzaje robt budowlanych niewymagajcych nawet zgoszenia, a take rodzaje robt budowlanych wymagajcych jedynie zgoszenia, lecz nienioscych za sob koniecznoci sporzdzania projektu budowlanego.
Jeeli planowane roboty budowlane s zaliczane do przedsiwzi mogcych oddziaywa na rodowisko lub mogcych znaczco oddziaywa na obszar NATURA 2000 i wymagaj przeprowadzenia oceny oddziaywania na rodowisko lub oceny oddziaywania na obszar NATURA 2000, wwczas inwestor bdzie musia wystpi o uzyskanie decyzji o rejestracji budowy.
Przedmiotow decyzj inwestor uzyska w terminie 30 dni od dnia zgoszenia wniosku w tym zakresie. Naley jednak zwrci uwag na okoliczno, e organ bdzie mia moliwo wezwania inwestora, w formie niezaskaralnego postanowienia, do uzupenienia zgoszenia lub projektu budowlanego w terminie 6 miesicy od dnia dorczenia postanowienia, przy czym organ bdzie mg wyda takie postanowienie tylko raz.
W takiej sytuacji, 30 dniowy termin na wydanie decyzji o rejestracji budowy bdzie bieg od uzupenienia dokumentacji przez inwestora. Ponadto, Nowelizacja znosi instytucj zatwierdzania projektu budowlanego decyzj administracyjn, co dotychczas byo dokonywane albo w ramach pozwolenia na budow albo w ramach odrbnej decyzji administracyjnej.
Zaoeniem przedmiotowej regulacji jest zwikszenie aktywnoci organw administracji architektoniczno-budowlanej w stosunku do inwestorw. Jeeli inwestor dokona zgoszenia planowanych robt budowlanych i organ w terminie 30 dni nie zajmie stanowiska w tej sprawie, inwestor bdzie musia jedynie jeszcze zawiadomi organ nadzoru budowlanego o rozpoczciu robt i moe przystpi do realizacji swojego zamierzenia.
Przedmiotowa regulacja znacznie przypieszy proces inwestycyjny szczeglnie w przypadku tych zamierze inwestycyjnych, ktre nie bd wymagay decyzji o rejestracji budowy. Dziki proponowanej zmianie inwestor w stosunkowo krtkim okresie czasu uzyska informacj o dopuszczalnoci lub niedopuszczalnoci realizacji swojej inwestycji.
Ponadto Nowelizacja znosi take obowizek uzyskiwania pozwolenia na uytkowanie. Dotychczas, przed przystpieniem do uytkowania obiektu budowlanego, inwestor musia uzyska pozwolenie na uytkowanie, o ile obiekt zosta wzniesiony na podstawie pozwolenia na budow i nalea do odpowiedniej kategorii obiektw bd jeeli organ naoy na inwestora taki obowizek lub gdy przystpienie do uytkowania miao nastpi przed ukoczeniem wszystkich robt budowlanych.
Ponadto, inwestor, ktry ubiega si o uzyskanie pozwolenia na uytkowanie, by zobowizany do zawiadomienia o zakoczeniu budowy organw Pastwowej Inspekcji Sanitarnej, Pastwowej Inspekcji Pracy oraz Pastwowej Stray Poarnej. Zgodnie z zaoeniami Nowelizacji, do uytkowania obiektw budowlanych podlegajcych rejestracji mona bdzie przystpi po zawiadomieniu waciwego organu o zakoczeniu budowy, o ile ten nie wniesie sprzeciwu w formie decyzji w terminie 21 dni od dnia dorczenia zawiadomienia.
Ponadto inwestor w dalszym cigu bdzie zobowizany do zawiadamiania organw Pastwowej Inspekcji Sanitarnej, Pastwowej Inspekcji Pracy oraz Pastwowej Stray Poarnej, przy czym nowe przepisy zakadaj, e taki obowizek nie powstanie w przypadku niektrych kategorii obiektw, np. w przypadku budynkw mieszkalnych jednorodzinnych.
Nowelizacja przewiduje take, e w okrelonych przypadkach inwestor bdzie musia uzyska decyzj administracyjn potwierdzajc zakoczenie budowy. Taka sytuacja wystpi wwczas, gdy organ wprost naoy na inwestora taki obowizek lub w sytuacji, gdy inwestor bdzie chcia przystpi do uytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robt budowlanych.
Z pozostaych zmian przewidzianych przez Nowelizacj, warto zwrci szczegln uwag zmian w zakresie postpowania legalizacyjnego. Wedug obowizujcych przepisw, istnieje moliwo legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez uzyskania pozwolenia na budow, o ile zrealizowana inwestycja jest zgodna z przepisami szczeglnymi a take pod warunkiem wniesienia przez inwestora opaty legalizacyjnej. Jej wysoko jest kadorazowo ustalana dla konkretnej inwestycji, zgodnie ze wzorem i przelicznikami podanymi w prawie budowlanym.
Nowelizacja zakada jednolit stawk opaty legalizacyjnej dla wszelkich inwestycji w kwocie 5 000 z. Przedmiotowa zmiana ma due znaczenie praktyczne, gdy opaty legalizacyjne obliczane wedug aktualnych przepisw s znacznie wysze. Przykadowo, legalizacja budynku mieszkalnego jednorodzinnego kosztuje obecnie dziesiciokrotnie wicej.
Reasumujc, omawiana Nowelizacja dokonuje istotnych zmian w przebiegu procesu budowlanego. Najwaniejsz konsekwencj proponowanych rozwiza jest zmiana pozycji inwestora w stosunku do organw administracji architektoniczno budowlanej. Dotychczas, inwestor musia oczekiwa na wydanie przez waciwe organy stosownych decyzji, co w sposb istotny wyduao proces inwestycyjny, a zatem poprzedzajcy moliwo rozpoczcia faktycznej realizacji inwestycji.
Nowe przepisy ogranicz konieczno wydawania decyzji administracyjnych, co z ca pewnoci wpynie na szybko postpowania, a tym samym na dugo okresu poprzedzajcego rozpoczcie realizacji inwestycji. Wedug nowych regulacji, inwestor bdzie zobowizany jedynie stworzy waciwym organom moliwo ingerencji w przebieg procesu budowlanego; jeeli organy administracji architektoniczno-budowlanej nie skorzystaj z tej moliwoci, inwestor bdzie mg realizowa swoje zamierzenia inwestycyjne bez przeszkd.
Wtpliwoci budzi natomiast nowa terminologia wprowadzona przepisami Nowelizacji: zamiast dotychczasowej decyzji administracyjnej pozwolenie na budow, organy bd wydawa inn decyzj administracyjn - decyzj o rejestracji budowy, za zamiast decyzji - pozwolenie na uytkowanie organy bd wydaway inn decyzj - potwierdzenie zakoczenia budowy.
Cho zakres sytuacji, w ktrych bd wydawane te decyzje, zosta zawony w porwnaniu do aktualnego stanu prawnego, sama istota zagadnienia pozostaa niezmieniona. W zwizku z powyszym wydaje si, e te same zmiany mogy by zrealizowane w ramach ugruntowanych ju w polskim systemie prawnym instytucji pozwolenia na budow oraz pozwolenia na uytkowanie.
Jak w kadym przypadku to praktyka stosowania nowych przepisw przesdzi o tym czy objte Nowelizacj zmiany speni pokadane w nich nadzieje. Pozostaje mie nadziej, e zaoenia, ktre legy u podstaw Nowelizacji, nie zostan unicestwione lub wypaczone w praktyce ich stosowania.
Naley zaznaczy, e Nowelizacja zakada wejcie w ycie omwionych regulacji po upywie 6 miesicy od dnia ogoszenia w Dzienniku Ustaw. Biorc pod uwag okoliczno, e zgodnie z informacjami przekazanymi przez Biuro Prawne Kancelarii Prezydenta RP do dnia 22 kwietnia 2009 roku omawiana ustawa nie zostaa przesana Prezydentowi do podpisu, przedmiotowe regulacje wejd w ycie najwczeniej w drugiej poowie biecego roku.
Krzysztof Kaaur
Miller Canfield | wgn.pl